زندگینامه شاعران و مداحان آذری
دراين پست زندگينامه و آثار شاعران اهل بيت را قرار داده ام:
زندگينامه و آثار استاد سيدرضا حسيني متخلص به (سعدي زمان):
درگذشت شاعر اهل بيت استاد "سيد رضا حسيني" ملقب به "سعدي زمان" (1365 ش)
استاد سيدرضا حسيني مُلَقَّب به سعدي زمان در سال 1289 ش در آذربايجان به دنيا آمد و
پس از تكميل تحصيلات مقدماتي و كسب علم در محضر استادان زمان، در شمار فضلاي سرشناس قرار گرفت.
وي علاوه بر تبحر در ادبيات فارسي و تركي و عربي، به تحصيل علوم متداول، توجه عميق نشان داد و توانست
در كلام، منطق، تاريخ، حديث، فقه، تفسير قرآن و حقوق و عرفان، اطلاعات وسيعي به دست آورد.
سيدرضا از ابتداي تحصيل، قريحه شاعريش شكوفا شد و از چهارده سالگي زبان به شعر گشود.
هنوز جوان بود كه نامش بر زبانها افتاد و به جهت خلوص نيت و دلبستگي شديدي كه به خاندان عصمت و طهارت داشت،
قريحه و قلمش را در زمينه نشر فضايل و مناقب و مراثي آن بزرگواران به كارگرفت.
وي در آن زمان با انتشار مجموعه شعرياش در اين زمينه، تحسين و تمجيد علما و استادان نامدار شعر و ادب را برانگيخت و
شهرتش آذربايجان را فرا گرفت. استاد حسيني يكي از درخشانترين چهرههاي ادبياتِ مرثيه تركي آذري است و
با ظهور وي در اين عرصه، تحولي چشمگير در روند عادي نوحه سرايي و مديحهپردازي زبانِ اسلامي پديد آمد.
استاد حسيني سرگذشت و مصائب خاندان بزرگوار رسالت و ولايت را از مآخذ معتبر اسلامي، اعم از شيعه و سنّي استخراج ميكرد و
آنها را با زباني شاعرانه و آميزهاي از حماسه و عاطفه بيان مينمود و اشعاري گيرا و دلنشين ميسرود.
وي سعي داشت با استفاده از منابع معتبر، مرثيههاي رسا و دور از آميختگي به تحريف و خرافات به وجود آوَرَد كه تلاش او باعث ايجاد
جرياني اصلاحگرا در عرصه ادبيات و شعر مذهبي آذربايجان گرديد. از اين شاعر متعهد، آثار ادبي متعددي بر جاي مانده كه
لمعات حسيني، نجوم درخشان، بهار بيخزان و آثار الحسيني در 2 جلد از آن جملهاند. استاد سيد رضا حسيني به وارستگي زيست
تا آن كه در تيرماه 1365 ش در 76 سالگي درگذشت و در حرم حضرت عبدالعظيم دفن شد.
اين هم يه شعر از شاهکارهاي مرحوم حسيني سعدي زمان:
نام نوحه: خطاب بزمين کربلا ي معلا
اي کرب وبلا نين يري اي کعبه دن اشرف
الله معرف سنه سن بيته معرف
توپراقوي هر کيمسه اوپوب کامه چاتوبدي
شانونده بو بسدور که حسين سنده ياتوبدور
*******
يوخدور سنه واللهي شرافتده چاتان ير
سنسن شرف آل عبا قانه باتان ير
حي ابدي مظهر و محبوبي ياتان ير
آرام دل فاطمه نين مدفني سنسن
حق مظهري ناحق اله نين مسکني سنسن
سنده بويانوب قانه باتوب بر گل خوشبو
دنيا گوزي گورموب ايله بر نو گل خوش رو
خلقتده آلوب رنگ او گلدن گل مينو
گل که اونون گلشني دور سينه زهرا
بر سينه که ايگلردي اوپردي اوني طه
قبر نبوي يا اولا کعبه يري حتي
توپراقيني جايزدگي شرعا يماق اما
پيغمبر ايدوبدور سني بو حکمده منها
بو سهليدي جايزدي يماق خاک شفادي
بر ذره بري گر ييه مين درده دوادي
مشگي يارادان نافه آهوي ختنده
بر عطر قويوب اي شرف غاليه سنده
مشگين آزالار قدري اونون عطري گلنده
تا عطرين آلار قبرده زهرا ملر آغلار
دلده بالا واي گوز ياشي گوزدن الر آغلار
گر عرش ديسم من سنه بالفرض خطادي
توپراقوه عبطه آپاران عرش خدادي
تعظيم ايلسه فرشوه گر عرش سزادي
سن دوش نبي زينتين آغوشه آلوبسان
عرشين سبب خلقتين آغوشه آلوبسان
اي کرب و بلانين يري سن کوه مناسن؟
يوخ يوخ سبب منزلت بيت خداسن
آغوشه آلوبسان نچه لب تشنه فداسن
اي کرب و بلا سنده کي ششگوشه مزاري
بر نوع سايوب با عظمت حضرت باري
مژگانيله جبريل سيلر اولسا غباري
عمريم او گوزل مدفنه آثاروه قربان
يوخ منده لياقت سنه زواروه قربان
اي کاش اجلدن او قدر مهلت اوليدي
لطفيله آقامدان نظر رافت اوليدي
بر نيمه شعبان منه ده قسمت اوليدي
گوز ياشلي گذر کعبه مقصوده ساليديم
جان تک او گوزل مرقدي آغوشه آليديم
دلباخته عاشقدي سنه جان (حسيني)
سنسن مرض عشقينه درمان (حسيني)
اسموندي هامي بر سوزه عنوان( حسيني)
سعدي زمان اولسا اگر علتي سنسن
گوندوز گيجه گوز ياشلي سوزي صحبتي سنسن
---------------------------------------------------------
مروري بر اشعار مرحوم حاج حيدر شبگرد ( خوندل ):
اي يگانه مصلح دنيا و دين يابن الحسن گل يولون گوزلور هامي اهل يقين يابن الحسن
*****************
اي هدايت چرخينون بير نيّر تاباني گل اي سرير عزت و آزادگي سلطاني گل
گل گلن يولاريون تپراقنون قرباني گل اي اميد عترت حبل المتين يابن الحسن
*****************
بيرمريض عشقه بنزر بو جهان جان اوسته دي
عالم اسلام يکسر کفر اليله خسته دي
روزي هر ذي حيات آخر سنه وابسته دي
اي الينده آفرينش بير نگين يابن الحسن
حاج حيدر خوندل درياي تواضع و اخلاص ، شاعري توانمند در عرصه ادبيات عاشورائي که نوشتن از آن بزرگوار ، همتي والا مي طلبد .
حقير در خور توان ناقص خويش سطوري در مورد اشعار اين بزرگوار مي نويسم . البته روال کار ما بررسي اشعار شاعران با تقسيم بندي روضه ها بود .
اما برخلاف روال قبلي و به امر دوست بزرگوارم جناب حميد موسوي اين مطلب را به بررسي برخي از اشعار خوندل اختصاص مي دهيم .
بي شک يکي از بهترين اشعار در مورد روضه حضرت زهرا ( س ) اشعار مرحوم خوندل است . اشعاري که قبل از چاپ ديوان ايشان در بين مداحان رايج بود .
واحسرتا آئيردي اجل ياري ياردن زهراني آلدي حقي گيدن شهرياردن
به قول مرحوم حاج حميد طهباز يک مورد از اين اشعار را خوندل براي ايشان سروده بودند .
فريضه دن صورا هر گون ديردي يا الله يورولموشام منه خوشدور بو عمر پاياني
عنايت ايله خدايا وفاتيمي ياخون ايت جهاني نيلورم اي عالمين جهانباني
دعاي فاطمه اولدي اجابته مقرون چکوبدي بستر مرگه او روح ايماني
او نازنين بدني غصّه لر ايله اريدوب شبيه ايدوبدي هلاله او ماه رخشاني
در مورد حال احتضار حضرت زهرا ( س ) :
گلوبدي بيرگون علي گوردي رو به قبله ياتوب
کسوب علاقه بدندن قواي جسماني
گورنده بي حرکت همسرين او سرور دين
نه حاله قالدي بولر اهل دل او معناني
بو نيّتيله او خاموشي بير دانيشديرسون
گلوب تکلّمه بو سوزلر اولدي عنواني
خطاب ايدوب که دور اي قائد الصّلاه قيزي
رعايت ايت بو عليّ غريب و تنهاني
ديدي دوباره دور اي حامل زکات قيزي
گوزون فداسي گوز آچ ايتمه نقض پيماني
اوچومجي دفعه بويوردي عم اوغلوام زهرا
قسم علاقوه رد ايتمه بو تمناني
ندا نداي علي فاطمه جواب ويرن
منم که مشکله سالام بو امر آساني
بو سوزده گوزلرين آچدي بتول نازيله
تبسميله ايدوب شاد او غملي مولاني
ديدي عم اوغلي بيله آغلاما سنه قربان
گوزموده گوندوزومي ايتمه ليل ظلماني
حيات و مرگي کناريمده روبه رو گورورم
گل اي کرامتي عاجز قويان مسيحاني
بهشتيدن مني دنيايه ايلدون معطوف
زيارتوندن اولار بو نقصه جبراني
هزار روضه ي رضوان فداسي بير نگهون
گورر دل اهلي جمالوندا بسط عرفاني
سن اولماسان نه بهشت و نه کوثر و نه قصور
تاپار سنيله صفا خلد حور غلماني
جلال بارقه ي ذوالجلالي سنده گورر
ويرر کليمه تجلاي طور سيناني
سنه مطيع اوامردي قابض الارواح
اطاعت امريوه ايلر او پيک رحماني
گلوبدي منتقل ايتسون مني بو عالمدن
بقايه چونکه بو عالمدي عالم فاني
ولي فراقيم اگر سخت مشکل اولسا سنه
حضوريون منه وار مين بهشت رجحاني
سن اولماسان منه سن سيز بهشت اولار زندان
بتول نيلوري سن سيز بهشت رضواني
عم اوغلي امر سنون دور نه اولسا منظورون
عواليمون سنه وار بير خضوع شاياني
اگر بو مرحله ده خواهشون حياتيم دي
بتول جانيله اجرا ايدر او فرماني
عم اوغلي من سني ترک ايتماقيم دگل آسان
بو آيريليق دگي بير روح ترک ايدر جاني
حسينيله حسنون زينبيله کلثومون
من اولماسام اولارين کيم اولار نگهباني
بو قدر آغلاما آغلار گوزون فداسي اولوم
ايدر گوزون ياشي شرمنده بحر عمّاني
حيات چشمه سي جاريدي هر دمونده ولي
يازوب فنايه قلم کل من عليهاني
اجازه ويرسن اگر چوخ يورولموشام منده
گيدوب بهشتده اولّام رسول مهماني
بويوردي فاطمه بير اود آليشديروب دلده
فراق سوزي آشوب حدّ و مرز طغياني
فقط بو گوز ياشي هر دم ايدر اوني خاموش
بولر فراقه گرفتار اولان بو ايماني
چتيندي داغ جوان ليک سخت تر بولورم
خدايه آند اولا من فرقت احبّاني
بو آيريليق ايله بير اودّدي حشره تک سونمز
يانار يانار کول ايلر يانديرار تن و جاني
غميم هميشه ليق اولدي سنون فراقوندا
سزادي اشکيم ايده شرمسار درياني
اولار بو سرّ گجه ياتميانلارا روشن
نيه منه گيجه لر اولدي ليل ظلماني
يکي ديگر از اشعار زيباي آن بزرگوارد در مورد حضرت علي اکبر ( ع ) است :
عزيز فاطمه آرام جانين تاپدي جان اوسته او حاليله که جان تسليم ايدر اول نوجوان اوسته
گوروب قان دجله سينده غرق اولوب گلبرگ مقهوري
سولوب رنگي دولوب قانيله چشم مست مخموري
بويوردي اي علي اي قلبيمون بندي گوزوم نوري
بو سنسن قان آخور يا گل دوشوب آب روان اوسته
گوزوم گورمور گوزون آچ بو داد و شيونله
اوغول بير عمريدور روحيم منيم الفت دوتوب سنله
دله گل اي منيم شيرين دليم بيرده دانيش منله
آتان بير عمر شيرين قويدي بو شيرين زبان اوسته
علي اي جمله ي خوبان عالم حسنوه بنده
شهادت خلعتي بو قامت زيبايه زيبنده
غم ايتمه بو الوملر روح اسلامي ايدر زنده
سعاتدور شهادت بير حيات جاودان اوسته
در مورد روضه ي حضرت ابوالفضل ( ع ) مرحوم خوندل اشعار زيبايي دارند که براي نمونه چند بيت از آن ها ذکر مي شود :
به کف آب و لبش از تشنگي سوخت که انساني به انسان ها بياموخت
اگر از آب تر گردد گلوئي رود از آب عالم آبروئي
دهانش آشناي آب گردد از آن آب خنک سيراب گردد
نگرداند اگر از آب رو را گذارد در ره آب آبرو را
در آن حالت چه حالي کرد احساس بگفتا خوار شو اي نفس عباس
به دريا ريخت از کف باز آبي به نفس خويش کرد اين خطابي
بگفتا من شوم از آب سيراب حسينم را شود دل در تب و تاب
اگر من آب را نوشم حلالست ولي در عشق اين امر محالست
به نفس خويش گفت آن سرو قامت مباح است آب اگر باشد حرامت
مگر رسم وفاداري ندانم که نوشم آب چندي زنده مانم
چنين عمري نمي ارزد بهائي بماني شهره اندر بي وفائي
تو خواهي آب نوشي زنده ماني بمان تا روز محشر گر تواني
و اين چند بيت ترکي که تعقيب اشعار ذهني زاده است :
ديدي ندن بس علي اوغلي ايلمورسن جنگ
نه گلدي صولتيوه قالموسان صلابت سيز
تصور ايله او حالتده نيلسون عباس
سئوال دشمني تا قويماسون اجابت سيز
ويروب بو طرزيله گويا جواب او کان ادب
اهانتيله دانيشماز مگر اصالت سيز
گليدون اوندا گوريدون اليم سلامتيدي
بو قدر فرض ايلمزدون مني شجاعت سيز
اليم اليمده دگور گر چه ال سيزم اما
بو رزمگاهي دولانام آت اوسته وحشت سيز
ايميل نويسنده : mailto:gnojavan@yahoo.com
---------------------------------------------------------------
خلاصه اي از زندگينامه شاعر و مداح اهلبيت مرحوم حاج غلامرضا شيعه خلص:
مداح با صفاي اهلبيت عصمت و طهارت (ع) جناب آقاي حاج غلامرضا
شيعه خلّص روز سه شنبه 15 تير ماه 1389 شمسي به قافله رفتگان پيوست.
ايشان که از اساتيد مداحي و يادگار نسل طلايي آن به شمار ميرفتند متولد
1312 ه ش در تبريز بوده و از 15 سالگي مداحي خود را در هيئات حسيني
تبريز شروع کردند.در سراي ميرزا اسماعيل مغازه گوني فروشي داشتند
که بعدها تغيير شغل داده و در بازار تبريز(بازار پنبه فروشان- نرسيده به سه
راهي يمني دوز) غذاخوري داير نمودند.لذا ملقب به طلسچي و پيتي پز
بودند.ايشان از حدود سال 1335 ه ش اداره هيئت صبح محله شتربان را
بعد از مرحوم حاج حسن دلّال بعهده گرفتند که بعدها نام هيئت به عزاداران
شهداي کربلا تغيير يافت . حاج غلامرضا در طول عمر پر برکت خود شاگردان
زيادي تربيت و تحويل جامعه حسيني داده اند که هر کدام افتخاري براي
شهر تبريز و مداحي آن ميباشند.ذکر اين نکته خالي از لطف نيست که
فخرالذاکرين جناب آقاي حاج فيروز زيرک کار خود را شاگرد ايشان معرفي
و ميفرمايند که ساليان سال از حضورشان مستفيض شده ام .
ايشان همچنين ساليان متمادي اداره هيئت زنجير زنان محله چوستدوزان را
بر عهده داشتند و در ايّام سوگواري هيئت بي نظيري را در بازار تبريز اداره
مي نمودند.حاج غلامرضا شيعه خلّص علاوه بر مداحي مرثيه سرايي نيز
کرده اند که در شعر ساعي تخلّص ميکردند.
به هر حال جاي خالي ايشان در جامعه حسيني براي ساليان سال احساس
خواهد شد گرچه معتقديم اينک بر سر سفره کريمانه ارباب متنعّم هستند
انشاءالله
نکته قابل ذکر اينکه صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران مرکز تبريز تنها
چند روز مانده به رحلت ايشان اقدام به ساخت و پخش مستندي از آن
مرحوم به تهيّه کنندگي آقاي سعيد رضا نژاد نمود که قابل تقدير ميباشد.
قطعه شعري از مداح و شاعر گرانقدر سيدالشّهداء
حاج غلامرضا شيعه خلّص
«زبانحال امام ع بعد از شهادت شاهزاده حضرت علي اصغر ع »
اصغريم اولدي قيامت گونيمه توشه باجي
اوخلانوب الّلريم اوستنده گيدوب هوشه باجي
خيمه دن گل نجه گور قانه دونوب اشک تريم
وار بو قربانگه عشق ايچره گوزل فديه لريم
اوّلي اکبر اولوب آخري بو سود امري
خرمن عمردن اخذ ايتديم عجب توشه باجي
ايستميشدي حق اوزي ديننه قربان بالامي
حرمله ايتدي اودور قاننه غلطان بالامي
يوخلامشدي اويادوب ناوک پيکان بالامي
دم پيکاندان ايچوب سو بو جگر گوشه باجي
اوخ دگوب رنگي قاچوب ديسگنوب آچدي گوزيني
باخدي بير گلدي دينموب ولي واضح سوزيني
باشي آخدي داليه سينمه قويدي يوزيني
منلن اصغرده اولان مهر گلوب جوشه باجي
اوخلي قربانيمه باخدوقجه من ايواي دييرم
قلبيمون ميوه سيدور يانّام اوغول واي دييرم
باسارام باغريما سولموش گله لاي لاي دييرم
آلارام قبريده قونداقني آغوشه باجي
اصغر و اکبر الوب قانه حسينونده باتار
ديمه قارداشون اوز ايستکلي لرين گوزدن آتار
سينه ده اصغريم اکبر اياقيم آتدا ياتار
اوچ وجوديله مزاريم اولي ششگوشه باجي
بزم وصله بو بلا دشتي اولار رهگذريم
ير يوزينده قالاجاق قبريمله خوش اثريم
گله جاق دسته به دسته بو يره شيعه لريم
هر بيري محشر ايچون اخذ ايده جاق توشه باجي
گل اليمدن آل آپار سسله وفالي آناسين
آنا آغوشنه وير قانه بلشمش بالاسين
ديسون ايواي بالاواي باغلاسون اصغر ياراسين
آغلاسون اهل حرم اصغر مدهوشه باجي
بيرق عشقي هامي مايل اولار دلده ساچا
چوخ سور لشگر غم دورميه قلبينده قاچا
سود امري آنا ايستر بالاسين سودّن آچا
نسکل اولدي بو مصيبت اوسيه پوشه باجي
روزگارين آنا ايستر بالاسيله خوش اولا
سالا اوز امجگينه سود امه تا دلخوش اولا
راضي اولماز بالا گهواره سي بير آن بوش اولا
گله لاي لاي سسي هر صبح و مسا گوشه باجي
سينم اوسته بالامون ياتماقنون علّتي وار
ايسترم حشره قوجاقيمده گله حکمتي وار
شهدا صفلرينه اصغريمون زينتي وار
قويمارام نقص اولا تا حکمت منقوشه باجي
سعي ايدر (ساعي) بيزه خدمت ايده ليل و نهار
اودي هر روز عزا نوحه اوخور نوحه يازار
روز محشر آناميز فاطمه دن اجرتي وار
اوندا که دين علمين آلدي آتام دوشه باجي
منابع:
گنجينه گذشتگان و زبدة الاشعارو وبلاگ عطش وبلاگ دوست عزيز و حسيني ام
آقاي يوسف زاد صادق
اصلاحيات توسط اينجانب رحيم سهرابي صاحب وبلاگ:
http://khoban.persianblog.ir
---------------------------------------------------------------
زندگينامه مرحوم استاد حاج حميد طهباز(ابوالمادحين و ابوالذاکرين)شهر تبريز:
به گزارش خبرگزاري اهلبيت (ع) ـ ابنا ـ «استاد حاج حميد طهباز» از قديميترين مداحان اهل بيت(ع) در آذربايجان،
در تيرماه 1390شمسي درتبريز درگذشت.
وي بنيانگذار يکي از قديميترين هيئتهاي اهلبيتي تبريز بود که آن را در جواني و در اوج دوران ستمشاهي تأسيس کرد.
حاج حميد طهباز در طول ساليان دراز فعاليت خود خدمات شاياني به عزاداران و عاشقان اهلبيت(ع) ارائه کرد و
حق زيادي بر گردن ذاکران و مادحان آذريزبان دارد؛ بگونهاي که صدها مداح بزرگ و کوچک از هيئت وي رشد کرده و
با يادگيري رسوم و آداب عزاداري از ايشان، خود تشکيل هيئت دادند.
ويژگي ديگر اين پيرغلام اباعبدالله(ع) "سبک سنتي" و "نوحهخوان پروري" وي بود که به دور از سبکهاي مبتذل و دور از
شأن مقام اهلبيت(ع)، زحمات زيادي در تربيت و پرورش نوحهخوانان بزرگ و اصيل تبريز کشيد.
بنده نويسنده وبلاگ (رحيم سهرابي)از سنين نوجواني يعني از سالهاي پيروزي انقلاب اسلامي با ايشان اشنا شدم و
هيئت عزاداران موکب تبريز و سال تاسيس اين هيئت 1329شمسي ميباشد که ايشان رهبري و مداحي هيئت را به عهده داشتندکه
سرانجام در تيرماه سال 1390شمسي که به خيل پيرغلامان امام حسين(ع) پيوستند ودر اکثر جلسات اين هيئت که در روزهاي
جمعه از ساعت 9صبح الي وقت نماز ظهر و عصر برپا ميشود شرکت مي نمايم.در اخر اين مطلب را بايد بگويم که اکثر مداحان و
نوحه خوانان شهر تبريز دست پرورده ايشان مي باشند چرا که وي در تمامي جلسات هيئت جوانان را تشويق مي کرد تا
در خدمت به آستان مقدس اهل بيت کوشا باشند. و بعد از فوت ايشان آقاي حاج احمد بالائي از مداحان باصفاي شهرتبريز
رهبري و مداحي اين هيئت را بعهده گرفتند.
اصلاحات توسط اينجانب رحيم سهرابي وبلاگ: http://khoban.persianblog.ir
-----------------------------------------------------------
زندگي نامه مرحوم استاد محمد حسين شهريار:
سيد محمدحسين بهجت تبريزي 1285-1367 متخلص به شهريار (پيش از آن بهجت) شاعر ايراني اهل آذربايجان بود که
به زبانهاي فارسي و ترکي آذربايجان شعر سروده است.او در خانواده اي متدين ، کريم الطبع و اهل فضل پا بر عرصه وجود نهاد.
وي در تبريز بهدنيا آمد و بنا به وصيتش در مقبرة الشعراء همين شهر به خاک سپرده شد.
در ايران روز درگذشت اين شاعر معاصر را «روز شعر و ادب فارسي» نامگذاري کردهاند. مهمترين اثر شهريار منظومه
حيدر بابا سلام (سلام به حيدر بابا) است که از شاهکارهاي ادبيات ترکي آذربايجاني بهشمار ميرود و شاعر در آن
از اصالت و زيباييهاي روستا ياد کرده است.
شهريار در سرودن انواع گونههاي شعر فارسي – مانند قصيده، مثنوي، غزل، قطعه، رباعي و شعر نيمايي- نيز تبحر داشتهاست.
از جمله غزلهاي معروف او ميتوان به علي اي هماي رحمت و «آمدي جانم به قربانت» اشاره کرد.
شهريار نسبت به علي بن ابيطالب ارادتي ويژه داشت و همچنين شيفتگي بسياري نسبت به حافظ داشته است.
مجموعه تلويزيوني شهريار که به کارگرداني کمال تبريزي در سال 1384ساخته شده و در آن جلوههايي از زندگي اين شاعر
به تصوير کشيده شدهاست، در سال 1386از طريق شبکه دوم سيما به نمايش درآمد و از جانب مردم مورد استقبال فراوان قرار گرفت.
زندگينامه
شهريار بهسال 1285در شهر تبريز متولد شد. دوران کودکي را در روستاي مادرياش -قيشقورشاق- و روستاي پدرياش -خشگناب-
در بخش تيکمهداش شهرستان بستانآباد در شرق استان آذربايجان شرقي سپري نمود. پدرش حاج ميرآقا خشگنابي نام داشت که
در تبريز وکيل بود. پس از پايان سيکل اول متوسطه در تبريز، در سال1300براي ادامه تحصيل از تبريز عازم تهران شد و در مدرسه
دارالفنون تا سال 1303و پس از آن در رشته پزشکي ادامه تحصيل داد. حدود شش ماه پيش از گرفتن مدرک دکتري بهعلت
شکست عشقي و ناراحتي خيال و پيشآمدهاي ديگر ترک تحصيل کرد. پس از سفري چهارساله به خراسان براي کار در اداره ثبت اسناد
مشهد و نيشابور، شهريار به تهران بازگشت.
در سال 1313که شهريار در خراسان بود، پدرش حاج ميرآقا خشگنابي درگذشت. او بهسال 1315در بانک کشاورزي استخدام و پس از مدتي
به تبريز منتقل شد. دانشگاه تبريز، شهريار را يکي از پاسداران شعر و ادب ميهن خواند و عنوان دکتراي افتخاري دانشکده ادبيات تبريز
را نيز به وي اعطا نمود. در سالهاي 1329تا 1330اثر مشهور خود -حيدربابايه سلام- را ميسرايد. گفته ميشود که منظومه حيدربابا
به 90 درصد از زبانهاي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي ترجمه و منتشر شده است. در تير 1331مادرش درميگذرد.
در مرداد 1332به تبريز آمده و با يکي از بستگان خود بهنام «عزيزه عميدخالقي» ازدواج ميکند که حاصل اين ازدواج سه فرزند -دو دختر به
نامهاي شهرزاد و مريم و يک پسر به نام هادي- ميشود.
شهريار پس از انقلاب 1357شعرهايي در مدح نظام جمهوري اسلامي و مسئولين آن -از جمله روحالله خميني، سيد علي خامنهاي و
اکبر هاشمي رفسنجاني- سرود که اين اشعار پس از مرگ وي انتشار يافتند. وي در روزهاي آخر عمر بهدليل بيماري در بيمارستان
مهر تهران بستري شد و پس از مرگ در 27شهريور1367 بنا به وصيت خود در مقبرةالشعراي تبريز مدفون گشت.
عشق و شعر
وي اولين دفتر شعر خود را در سال 1308با مقدمه ملکالشعراي بهار، سعيد نفيسي و پژمان بختياري منتشر کرد.
بسياري از اشعار او به فارسي و ترکي آذربايجاني جزء آثار ماندگار اين زبانهاست.
منظومه حيدربابا سلام که در سال 1333سروده شدهاست، از مهمترين آثار ادبي ترکي آذربايجاني شناخته ميشود.
گفته ميشود شهريار دانشجوي سال آخر رشته پزشکي بود که عاشق دختري شد. پس از مدتي خواستگاري نيز
از سوي دربار براي دختر پيدا ميشود. گويا خانواده دختر با توجه به وضع مالي محمدحسين تصميم ميگيرند که دختر خود را به خواستگار مرفهتر بدهند.
اين شکست عشقي بر شهريار بسيار گران آمد و با اينکه فقط يک سال به پايان دوره 7 ساله رشته پزشکي ماندهبود،
ترک تحصيل کرد. شهريار بعد از اين شکست عشقي که منجر به ترک تحصيل وي ميشود. بهصورت جدي به شعر روي ميآورد و
منظومههاي بسياري را ميسرايد. غم عشق حتي باعث مريضي و بستريشدن وي در بيمارستان ميشود.
ماجراي بيماري شهريار به گوش دختر ميرسد و همراه شوهرش به عيادت محمدحسين در بيمارستان ميرود.
شهريار پس از اين ديدار، شعري را در بستر ميسرايد. اين شعر بعدها با صداي غلامحسين بنان بهصورت آواز درآمد.
شهريار اين تخلص را از تفألي به ديوان حافظ گرفت و شهريار در تلفظ اصلي شهردار و لقب حاکمان بوده است.
شهريار و عشق به ايران
شهريار در ديوان سه جلدي خود با اشاره به اينکه آذربايجان خاستگاه زرتشت پيامبر است، مردم اين ديار را از نژاد آريا ميداند و
نسبت به اشاعة سخنان تفرقه انگيز که بوي تهديد و تجزيه از آنها به مشام ميآيد، هشدار ميدهد و خطاب به آذربايجان ميگويد:
تو همايون مهد زرتشتي و فرزندان تو
پور ايرانند و پاک آئين نژاد آريان
اختلاف لهجه مليت نزايد بهر کس
ملتي با يک زبان کمتر به ياد آرد زمان
گر بدين منطق ترا گفتند ايراني نه ايي
صبح را خواندند شام و آسمان را ريسمان
شهريار قطعه شعر فوق را «جوش خون ايرانيت» خويش ميداند و ميگويد:
اين قصيدت را که جوش خون ايرانيت است
گوهر افشان خواستم در پاي ايران جوان
شهريارا تا بود از آب، آتش را گزند
باد خاک پاک ايران جوان مهد امان
سيري در آثار
شهـرت شهـريار تـقـريـباً بي سابقه است، تمام کشورهاي فارسي زبان و ترک زبان، بلکه هـر جا که ترجـمه يک قـطعـه او رفته باشد،
هـنر او را مي سـتايـند.
منظومه «حيدر بابا سلام» در سال 1333 منتشر شد واز لحظه نشر مورد استقبال قرار گرفت.
“حـيـدر بابا” نـه تـنـهـا تا کوره ده هاي آذربايجان، بلکه به ترکـيه و قـفـقاز هـم رفـته و در ترکـيه و جـمهـوري آذربايجان چـنـدين بار
چاپ شده است، بدون استـثـنا ممکن نيست ترک زباني منظومه حـيـدربابا را بشنود و منـقـلب نـشود.
اين منظومه از آثار جاويدان شهريار و نخستين شعري است که وي به زبان مادري خود سروده است.
شهريار در سرودن اين منظومه از ادبيات ملي آذربايجان الهام گرفته است.
منظومه حيدربابا تجلي شور و خروش جوشيده از عشق شهريار به مردم آذربايجان است ، اين منظومه از جمله بهترين آثار ادبي
در زبان ترکي آذري است، و در اکثر دانشگاههاي جهان از جمله دانشگاه کلمبيا در ايالات متحدهآمريکا مورد بحث رساله دکترا
قرار گرفته است و برخي از موسيقيدانان همانند هاژاک آهنگساز معروف ارمنستان آهنگ جالبي بر آن ساخته است.
-------------------------------------------------
زندگينامه شاعر اهل بيت : مرحوم محمد حسين جنتي مقام متخلص به صحاف تبريزي
مرحوم صحاف در سال 1290 شمسي در شهر تبريز بدنيا آمد دوران کودکي را در
مکتبخانه هاي معروف تبريز به آموختن ادبيات کلاسيک پرداخت در محضر حضرات
آيات عظام:شهيدي و خطيبي و استاداني همچون: اسماعيل اميرخيزي حسن اميد و
صفوت .
در سن 14سالگي به سرودن شعر پرداخت به طوري که در اندک زماني استعداد وي
مورد اعجاب عموم قرارگرفت. علاقه زيادي که وي به اهل بيت و امام حسين (ع)داشت
موجب شد واقعه جانسوز کربلا را به اشعار کشيد و اولين کتاب خود را با نام:
کوکب المصائب به همت مرحوم نوبهار انتشار داد که بي اندازه مورد توجه و استقبال
عموم قرار گرفت. سپس به نشر کتبي مانند : گلشن شهداء و دهه عاشورا و رهروان
حقيقت با مقدمه مرحوم استاد شهريار پرداخت و در اندک زماني اين کتابها نيز ناياب شد.
مرحوم صحاف عمر پربرکت خود را در راه ترويج اسلام و اهل بيت سپري نمود و در
سال 1362 شمسي به سراي جاويد شتافت.
پيکر مطهر وي با شکوه و جلال از سوي مردم تبريز تشييع و در قبرستان ستارخان منطقه
سرخاب تبريز به خاک سپرده شد. برادرانش مرحوم آقاي حاج حسن قمري بنيانگذار کتابخانه
فردوسي و جناب سرهنگ دکتر بزمي جراح نامدار آذربايجان بوده و تنها فرزند ذ کور ايشان
آقاي احد صحاف يادگار وي مي باشد.
نويسنده:رحيم سهرابي
منبع : http://khoban.persianblog.ir/
منبع اصلي: کتاب گلشن شهداء –انتشارات فخر آذر تبريز –چاپ دوم سال 1388 ه.ش
--------------------------------------
زندگينامه شاعر اهل بيت: مرحوم حسين شاني اهل تبريز:
وي عاشق معشوق بزرگوار خود يعني امام حسين (ع)بودو عقيده اش اين بود "مگر عاشق جانان عاشق دنيا هم
ميشود".
مرحوم استاد شاني گر چه از آغاز کودکي تا پايان زندگي همواره با تنگدستي و سختي معيشت روبرو بود و هيچ
گاه روي خوشي و آسايش را نديد اما انسان وارسته اي بود که ساده زيست و عاشق مرد.
هيچ کس اورا آن طور که بايد بشناسد نشناخت و يا با شناخت ساده اي از او گذشت. اين بي مهري ها و
بي توجهي ها ي مردم او را وادار به ترک شهر و ديار خود(تبريز) نمود و رحل اقامت در ديار عاشقان يعني مشهدالرضا
بيافکند و در همانجا به استخدام يکي از کارخانجات قند آن شهر در آمد.
چون کار ايشان يکي از کارهاي سخت و زيان آور بود سخت مريض ميشود که اکثرا در تخلص اشعار خود
بارها شفاي خود را از مراد خويش خواسته بود.
آ ن استاد گرانمايه حدود 35 يا 40 سال در دوران زندگانيش واقعا انسان زيست و بالاخره در تاريخ 29 ذ يقعده الحرام
1369هجري قمري برابر با 1326 شمسي عاشقانه داعي حق را لبيک گفته به لقاي معشوقش شتافت
او همچنين آرزو داشت که شاهد چاپ و نشر آثار ارزشمند خود باشد. ولي افسوس اين امر مهم به علت
تهيدستي ممکن نشد.از اين رو نوشته هاي آن استاد فرزانه فقيد دست به دست شده و هر کسي هم نسخه از
شعر اورا داشت يا پيش خود نگه مي داشت و يا دوست نداشت به کسي ديگر يا مداح ديگري عرضه نمايد
تا در مجالس يا محافل عزاداري امام حسين (ع) مورد استفاده قرار گيرد.
لذا توفيق الهي نصيب اينجانب (سيد علي اکبر صدرالديني )مدير انتشارات منشور تبريز شد تا با استعانت از درگاه خداوند
اثر ارزشمند آن شاعر شهيرمرحوم حسين شاني را مجددا پس از دو بار چاپ به وسيله ناشران قبلي که پر از اغلاط املايي بود به صورت
آبرومندانه اي با زحمات زياد پس از تصحيح و همچنين با
ملحقات تعدادي از اشعار پراکنده آن مرحوم به چاپ رسانده و در دسترس عموم علاقه مندان و مداحان بزرگوار حضرت ابا عبدالله قراردهم
تا شايد در دنياي آخرت توشه اي باشد.
نويسنده : رحيم سهرابي از تبريز
منبع : http://khoban.persianblog.ir
منبع اصلي : کتاب : کليات ديوان مرحوم استاد فرزانه حسين شاني جلد اول و دوم –انتشارات منشور تبريزسال 1386
-------------------------
زندگينامه و آثار استاد سيدرضا حسيني متخلص به (سعدي زمان):
درگذشت شاعر اهل بيت استاد "سيد رضا حسيني" ملقب به "سعدي زمان" (1365 ش)
استاد سيدرضا حسيني مُلَقَّب به سعدي زمان در سال 1289 ش در آذربايجان به دنيا آمد و
پس از تكميل تحصيلات مقدماتي و كسب علم در محضر استادان زمان، در شمار فضلاي سرشناس قرار گرفت.
وي علاوه بر تبحر در ادبيات فارسي و تركي و عربي، به تحصيل علوم متداول، توجه عميق نشان داد و توانست
در كلام، منطق، تاريخ، حديث، فقه، تفسير قرآن و حقوق و عرفان، اطلاعات وسيعي به دست آورد.
سيدرضا از ابتداي تحصيل، قريحه شاعريش شكوفا شد و از چهارده سالگي زبان به شعر گشود.
هنوز جوان بود كه نامش بر زبانها افتاد و به جهت خلوص نيت و دلبستگي شديدي كه به خاندان عصمت و طهارت داشت،
قريحه و قلمش را در زمينه نشر فضايل و مناقب و مراثي آن بزرگواران به كارگرفت.
وي در آن زمان با انتشار مجموعه شعرياش در اين زمينه، تحسين و تمجيد علما و استادان نامدار شعر و ادب را برانگيخت و
شهرتش آذربايجان را فرا گرفت. استاد حسيني يكي از درخشانترين چهرههاي ادبياتِ مرثيه تركي آذري است و
با ظهور وي در اين عرصه، تحولي چشمگير در روند عادي نوحه سرايي و مديحهپردازي زبانِ اسلامي پديد آمد.
استاد حسيني سرگذشت و مصائب خاندان بزرگوار رسالت و ولايت را از مآخذ معتبر اسلامي، اعم از شيعه و سنّي استخراج ميكرد و
آنها را با زباني شاعرانه و آميزهاي از حماسه و عاطفه بيان مينمود و اشعاري گيرا و دلنشين ميسرود.
وي سعي داشت با استفاده از منابع معتبر، مرثيههاي رسا و دور از آميختگي به تحريف و خرافات به وجود آوَرَد كه تلاش او باعث ايجاد
جرياني اصلاحگرا در عرصه ادبيات و شعر مذهبي آذربايجان گرديد. از اين شاعر متعهد، آثار ادبي متعددي بر جاي مانده كه
لمعات حسيني، نجوم درخشان، بهار بيخزان و آثار الحسيني در 2 جلد از آن جملهاند. استاد سيد رضا حسيني به وارستگي زيست
تا آن كه در تيرماه 1365 ش در 76 سالگي درگذشت و در حرم حضرت عبدالعظيم دفن شد.
اين هم يه شعر از شاهکارهاي مرحوم حسيني سعدي زمان:
نام نوحه: خطاب بزمين کربلا ي معلا
اي کرب وبلا نين يري اي کعبه دن اشرف
الله معرف سنه سن بيته معرف
توپراقوي هر کيمسه اوپوب کامه چاتوبدي
شانونده بو بسدور که حسين سنده ياتوبدور
*******
يوخدور سنه واللهي شرافتده چاتان ير
سنسن شرف آل عبا قانه باتان ير
حي ابدي مظهر و محبوبي ياتان ير
آرام دل فاطمه نين مدفني سنسن
حق مظهري ناحق اله نين مسکني سنسن
سنده بويانوب قانه باتوب بر گل خوشبو
دنيا گوزي گورموب ايله بر نو گل خوش رو
خلقتده آلوب رنگ او گلدن گل مينو
گل که اونون گلشني دور سينه زهرا
بر سينه که ايگلردي اوپردي اوني طه
قبر نبوي يا اولا کعبه يري حتي
توپراقيني جايزدگي شرعا يماق اما
پيغمبر ايدوبدور سني بو حکمده منها
بو سهليدي جايزدي يماق خاک شفادي
بر ذره بري گر ييه مين درده دوادي
مشگي يارادان نافه آهوي ختنده
بر عطر قويوب اي شرف غاليه سنده
مشگين آزالار قدري اونون عطري گلنده
تا عطرين آلار قبرده زهرا ملر آغلار
دلده بالا واي گوز ياشي گوزدن الر آغلار
گر عرش ديسم من سنه بالفرض خطادي
توپراقوه عبطه آپاران عرش خدادي
تعظيم ايلسه فرشوه گر عرش سزادي
سن دوش نبي زينتين آغوشه آلوبسان
عرشين سبب خلقتين آغوشه آلوبسان
اي کرب و بلانين يري سن کوه مناسن؟
يوخ يوخ سبب منزلت بيت خداسن
آغوشه آلوبسان نچه لب تشنه فداسن
اي کرب و بلا سنده کي ششگوشه مزاري
بر نوع سايوب با عظمت حضرت باري
مژگانيله جبريل سيلر اولسا غباري
عمريم او گوزل مدفنه آثاروه قربان
يوخ منده لياقت سنه زواروه قربان
اي کاش اجلدن او قدر مهلت اوليدي
لطفيله آقامدان نظر رافت اوليدي
بر نيمه شعبان منه ده قسمت اوليدي
گوز ياشلي گذر کعبه مقصوده ساليديم
جان تک او گوزل مرقدي آغوشه آليديم
دلباخته عاشقدي سنه جان (حسيني)
سنسن مرض عشقينه درمان (حسيني)
اسموندي هامي بر سوزه عنوان( حسيني)
سعدي زمان اولسا اگر علتي سنسن
گوندوز گيجه گوز ياشلي سوزي صحبتي سنسن
---------------------------------------------------------
مروري بر اشعار مرحوم حاج حيدر شبگرد ( خوندل ):
اي يگانه مصلح دنيا و دين يابن الحسن گل يولون گوزلور هامي اهل يقين يابن الحسن
*****************
اي هدايت چرخينون بير نيّر تاباني گل اي سرير عزت و آزادگي سلطاني گل
گل گلن يولاريون تپراقنون قرباني گل اي اميد عترت حبل المتين يابن الحسن
*****************
بيرمريض عشقه بنزر بو جهان جان اوسته دي
عالم اسلام يکسر کفر اليله خسته دي
روزي هر ذي حيات آخر سنه وابسته دي
اي الينده آفرينش بير نگين يابن الحسن
حاج حيدر خوندل درياي تواضع و اخلاص ، شاعري توانمند در عرصه ادبيات عاشورائي که نوشتن از آن بزرگوار ، همتي والا مي طلبد .
حقير در خور توان ناقص خويش سطوري در مورد اشعار اين بزرگوار مي نويسم . البته روال کار ما بررسي اشعار شاعران با تقسيم بندي روضه ها بود .
اما برخلاف روال قبلي و به امر دوست بزرگوارم جناب حميد موسوي اين مطلب را به بررسي برخي از اشعار خوندل اختصاص مي دهيم .
بي شک يکي از بهترين اشعار در مورد روضه حضرت زهرا ( س ) اشعار مرحوم خوندل است . اشعاري که قبل از چاپ ديوان ايشان در بين مداحان رايج بود .
واحسرتا آئيردي اجل ياري ياردن زهراني آلدي حقي گيدن شهرياردن
به قول مرحوم حاج حميد طهباز يک مورد از اين اشعار را خوندل براي ايشان سروده بودند .
فريضه دن صورا هر گون ديردي يا الله يورولموشام منه خوشدور بو عمر پاياني
عنايت ايله خدايا وفاتيمي ياخون ايت جهاني نيلورم اي عالمين جهانباني
دعاي فاطمه اولدي اجابته مقرون چکوبدي بستر مرگه او روح ايماني
او نازنين بدني غصّه لر ايله اريدوب شبيه ايدوبدي هلاله او ماه رخشاني
در مورد حال احتضار حضرت زهرا ( س ) :
گلوبدي بيرگون علي گوردي رو به قبله ياتوب
کسوب علاقه بدندن قواي جسماني
گورنده بي حرکت همسرين او سرور دين
نه حاله قالدي بولر اهل دل او معناني
بو نيّتيله او خاموشي بير دانيشديرسون
گلوب تکلّمه بو سوزلر اولدي عنواني
خطاب ايدوب که دور اي قائد الصّلاه قيزي
رعايت ايت بو عليّ غريب و تنهاني
ديدي دوباره دور اي حامل زکات قيزي
گوزون فداسي گوز آچ ايتمه نقض پيماني
اوچومجي دفعه بويوردي عم اوغلوام زهرا
قسم علاقوه رد ايتمه بو تمناني
ندا نداي علي فاطمه جواب ويرن
منم که مشکله سالام بو امر آساني
بو سوزده گوزلرين آچدي بتول نازيله
تبسميله ايدوب شاد او غملي مولاني
ديدي عم اوغلي بيله آغلاما سنه قربان
گوزموده گوندوزومي ايتمه ليل ظلماني
حيات و مرگي کناريمده روبه رو گورورم
گل اي کرامتي عاجز قويان مسيحاني
بهشتيدن مني دنيايه ايلدون معطوف
زيارتوندن اولار بو نقصه جبراني
هزار روضه ي رضوان فداسي بير نگهون
گورر دل اهلي جمالوندا بسط عرفاني
سن اولماسان نه بهشت و نه کوثر و نه قصور
تاپار سنيله صفا خلد حور غلماني
جلال بارقه ي ذوالجلالي سنده گورر
ويرر کليمه تجلاي طور سيناني
سنه مطيع اوامردي قابض الارواح
اطاعت امريوه ايلر او پيک رحماني
گلوبدي منتقل ايتسون مني بو عالمدن
بقايه چونکه بو عالمدي عالم فاني
ولي فراقيم اگر سخت مشکل اولسا سنه
حضوريون منه وار مين بهشت رجحاني
سن اولماسان منه سن سيز بهشت اولار زندان
بتول نيلوري سن سيز بهشت رضواني
عم اوغلي امر سنون دور نه اولسا منظورون
عواليمون سنه وار بير خضوع شاياني
اگر بو مرحله ده خواهشون حياتيم دي
بتول جانيله اجرا ايدر او فرماني
عم اوغلي من سني ترک ايتماقيم دگل آسان
بو آيريليق دگي بير روح ترک ايدر جاني
حسينيله حسنون زينبيله کلثومون
من اولماسام اولارين کيم اولار نگهباني
بو قدر آغلاما آغلار گوزون فداسي اولوم
ايدر گوزون ياشي شرمنده بحر عمّاني
حيات چشمه سي جاريدي هر دمونده ولي
يازوب فنايه قلم کل من عليهاني
اجازه ويرسن اگر چوخ يورولموشام منده
گيدوب بهشتده اولّام رسول مهماني
بويوردي فاطمه بير اود آليشديروب دلده
فراق سوزي آشوب حدّ و مرز طغياني
فقط بو گوز ياشي هر دم ايدر اوني خاموش
بولر فراقه گرفتار اولان بو ايماني
چتيندي داغ جوان ليک سخت تر بولورم
خدايه آند اولا من فرقت احبّاني
بو آيريليق ايله بير اودّدي حشره تک سونمز
يانار يانار کول ايلر يانديرار تن و جاني
غميم هميشه ليق اولدي سنون فراقوندا
سزادي اشکيم ايده شرمسار درياني
اولار بو سرّ گجه ياتميانلارا روشن
نيه منه گيجه لر اولدي ليل ظلماني
يکي ديگر از اشعار زيباي آن بزرگوارد در مورد حضرت علي اکبر ( ع ) است :
عزيز فاطمه آرام جانين تاپدي جان اوسته او حاليله که جان تسليم ايدر اول نوجوان اوسته
گوروب قان دجله سينده غرق اولوب گلبرگ مقهوري
سولوب رنگي دولوب قانيله چشم مست مخموري
بويوردي اي علي اي قلبيمون بندي گوزوم نوري
بو سنسن قان آخور يا گل دوشوب آب روان اوسته
گوزوم گورمور گوزون آچ بو داد و شيونله
اوغول بير عمريدور روحيم منيم الفت دوتوب سنله
دله گل اي منيم شيرين دليم بيرده دانيش منله
آتان بير عمر شيرين قويدي بو شيرين زبان اوسته
علي اي جمله ي خوبان عالم حسنوه بنده
شهادت خلعتي بو قامت زيبايه زيبنده
غم ايتمه بو الوملر روح اسلامي ايدر زنده
سعاتدور شهادت بير حيات جاودان اوسته
در مورد روضه ي حضرت ابوالفضل ( ع ) مرحوم خوندل اشعار زيبايي دارند که براي نمونه چند بيت از آن ها ذکر مي شود :
به کف آب و لبش از تشنگي سوخت که انساني به انسان ها بياموخت
اگر از آب تر گردد گلوئي رود از آب عالم آبروئي
دهانش آشناي آب گردد از آن آب خنک سيراب گردد
نگرداند اگر از آب رو را گذارد در ره آب آبرو را
در آن حالت چه حالي کرد احساس بگفتا خوار شو اي نفس عباس
به دريا ريخت از کف باز آبي به نفس خويش کرد اين خطابي
بگفتا من شوم از آب سيراب حسينم را شود دل در تب و تاب
اگر من آب را نوشم حلالست ولي در عشق اين امر محالست
به نفس خويش گفت آن سرو قامت مباح است آب اگر باشد حرامت
مگر رسم وفاداري ندانم که نوشم آب چندي زنده مانم
چنين عمري نمي ارزد بهائي بماني شهره اندر بي وفائي
تو خواهي آب نوشي زنده ماني بمان تا روز محشر گر تواني
و اين چند بيت ترکي که تعقيب اشعار ذهني زاده است :
ديدي ندن بس علي اوغلي ايلمورسن جنگ
نه گلدي صولتيوه قالموسان صلابت سيز
تصور ايله او حالتده نيلسون عباس
سئوال دشمني تا قويماسون اجابت سيز
ويروب بو طرزيله گويا جواب او کان ادب
اهانتيله دانيشماز مگر اصالت سيز
گليدون اوندا گوريدون اليم سلامتيدي
بو قدر فرض ايلمزدون مني شجاعت سيز
اليم اليمده دگور گر چه ال سيزم اما
بو رزمگاهي دولانام آت اوسته وحشت سيز
ايميل نويسنده : mailto:gnojavan@yahoo.com
---------------------------------------------------------------
خلاصه اي از زندگينامه شاعر و مداح اهلبيت مرحوم حاج غلامرضا شيعه خلص:
مداح با صفاي اهلبيت عصمت و طهارت (ع) جناب آقاي حاج غلامرضا
شيعه خلّص روز سه شنبه 15 تير ماه 1389 شمسي به قافله رفتگان پيوست.
ايشان که از اساتيد مداحي و يادگار نسل طلايي آن به شمار ميرفتند متولد
1312 ه ش در تبريز بوده و از 15 سالگي مداحي خود را در هيئات حسيني
تبريز شروع کردند.در سراي ميرزا اسماعيل مغازه گوني فروشي داشتند
که بعدها تغيير شغل داده و در بازار تبريز(بازار پنبه فروشان- نرسيده به سه
راهي يمني دوز) غذاخوري داير نمودند.لذا ملقب به طلسچي و پيتي پز
بودند.ايشان از حدود سال 1335 ه ش اداره هيئت صبح محله شتربان را
بعد از مرحوم حاج حسن دلّال بعهده گرفتند که بعدها نام هيئت به عزاداران
شهداي کربلا تغيير يافت . حاج غلامرضا در طول عمر پر برکت خود شاگردان
زيادي تربيت و تحويل جامعه حسيني داده اند که هر کدام افتخاري براي
شهر تبريز و مداحي آن ميباشند.ذکر اين نکته خالي از لطف نيست که
فخرالذاکرين جناب آقاي حاج فيروز زيرک کار خود را شاگرد ايشان معرفي
و ميفرمايند که ساليان سال از حضورشان مستفيض شده ام .
ايشان همچنين ساليان متمادي اداره هيئت زنجير زنان محله چوستدوزان را
بر عهده داشتند و در ايّام سوگواري هيئت بي نظيري را در بازار تبريز اداره
مي نمودند.حاج غلامرضا شيعه خلّص علاوه بر مداحي مرثيه سرايي نيز
کرده اند که در شعر ساعي تخلّص ميکردند.
به هر حال جاي خالي ايشان در جامعه حسيني براي ساليان سال احساس
خواهد شد گرچه معتقديم اينک بر سر سفره کريمانه ارباب متنعّم هستند
انشاءالله
نکته قابل ذکر اينکه صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران مرکز تبريز تنها
چند روز مانده به رحلت ايشان اقدام به ساخت و پخش مستندي از آن
مرحوم به تهيّه کنندگي آقاي سعيد رضا نژاد نمود که قابل تقدير ميباشد.
قطعه شعري از مداح و شاعر گرانقدر سيدالشّهداء
حاج غلامرضا شيعه خلّص
«زبانحال امام ع بعد از شهادت شاهزاده حضرت علي اصغر ع »
اصغريم اولدي قيامت گونيمه توشه باجي
اوخلانوب الّلريم اوستنده گيدوب هوشه باجي
خيمه دن گل نجه گور قانه دونوب اشک تريم
وار بو قربانگه عشق ايچره گوزل فديه لريم
اوّلي اکبر اولوب آخري بو سود امري
خرمن عمردن اخذ ايتديم عجب توشه باجي
ايستميشدي حق اوزي ديننه قربان بالامي
حرمله ايتدي اودور قاننه غلطان بالامي
يوخلامشدي اويادوب ناوک پيکان بالامي
دم پيکاندان ايچوب سو بو جگر گوشه باجي
اوخ دگوب رنگي قاچوب ديسگنوب آچدي گوزيني
باخدي بير گلدي دينموب ولي واضح سوزيني
باشي آخدي داليه سينمه قويدي يوزيني
منلن اصغرده اولان مهر گلوب جوشه باجي
اوخلي قربانيمه باخدوقجه من ايواي دييرم
قلبيمون ميوه سيدور يانّام اوغول واي دييرم
باسارام باغريما سولموش گله لاي لاي دييرم
آلارام قبريده قونداقني آغوشه باجي
اصغر و اکبر الوب قانه حسينونده باتار
ديمه قارداشون اوز ايستکلي لرين گوزدن آتار
سينه ده اصغريم اکبر اياقيم آتدا ياتار
اوچ وجوديله مزاريم اولي ششگوشه باجي
بزم وصله بو بلا دشتي اولار رهگذريم
ير يوزينده قالاجاق قبريمله خوش اثريم
گله جاق دسته به دسته بو يره شيعه لريم
هر بيري محشر ايچون اخذ ايده جاق توشه باجي
گل اليمدن آل آپار سسله وفالي آناسين
آنا آغوشنه وير قانه بلشمش بالاسين
ديسون ايواي بالاواي باغلاسون اصغر ياراسين
آغلاسون اهل حرم اصغر مدهوشه باجي
بيرق عشقي هامي مايل اولار دلده ساچا
چوخ سور لشگر غم دورميه قلبينده قاچا
سود امري آنا ايستر بالاسين سودّن آچا
نسکل اولدي بو مصيبت اوسيه پوشه باجي
روزگارين آنا ايستر بالاسيله خوش اولا
سالا اوز امجگينه سود امه تا دلخوش اولا
راضي اولماز بالا گهواره سي بير آن بوش اولا
گله لاي لاي سسي هر صبح و مسا گوشه باجي
سينم اوسته بالامون ياتماقنون علّتي وار
ايسترم حشره قوجاقيمده گله حکمتي وار
شهدا صفلرينه اصغريمون زينتي وار
قويمارام نقص اولا تا حکمت منقوشه باجي
سعي ايدر (ساعي) بيزه خدمت ايده ليل و نهار
اودي هر روز عزا نوحه اوخور نوحه يازار
روز محشر آناميز فاطمه دن اجرتي وار
اوندا که دين علمين آلدي آتام دوشه باجي
منابع:
گنجينه گذشتگان و زبدة الاشعارو وبلاگ عطش وبلاگ دوست عزيز و حسيني ام
آقاي يوسف زاد صادق
اصلاحيات توسط اينجانب رحيم سهرابي صاحب وبلاگ:
http://khoban.persianblog.ir
---------------------------------------------------------------
زندگينامه مرحوم استاد حاج حميد طهباز(ابوالمادحين و ابوالذاکرين)شهر تبريز:
به گزارش خبرگزاري اهلبيت (ع) ـ ابنا ـ «استاد حاج حميد طهباز» از قديميترين مداحان اهل بيت(ع) در آذربايجان،
در تيرماه 1390شمسي درتبريز درگذشت.
وي بنيانگذار يکي از قديميترين هيئتهاي اهلبيتي تبريز بود که آن را در جواني و در اوج دوران ستمشاهي تأسيس کرد.
حاج حميد طهباز در طول ساليان دراز فعاليت خود خدمات شاياني به عزاداران و عاشقان اهلبيت(ع) ارائه کرد و
حق زيادي بر گردن ذاکران و مادحان آذريزبان دارد؛ بگونهاي که صدها مداح بزرگ و کوچک از هيئت وي رشد کرده و
با يادگيري رسوم و آداب عزاداري از ايشان، خود تشکيل هيئت دادند.
ويژگي ديگر اين پيرغلام اباعبدالله(ع) "سبک سنتي" و "نوحهخوان پروري" وي بود که به دور از سبکهاي مبتذل و دور از
شأن مقام اهلبيت(ع)، زحمات زيادي در تربيت و پرورش نوحهخوانان بزرگ و اصيل تبريز کشيد.
بنده نويسنده وبلاگ (رحيم سهرابي)از سنين نوجواني يعني از سالهاي پيروزي انقلاب اسلامي با ايشان اشنا شدم و
هيئت عزاداران موکب تبريز و سال تاسيس اين هيئت 1329شمسي ميباشد که ايشان رهبري و مداحي هيئت را به عهده داشتندکه
سرانجام در تيرماه سال 1390شمسي که به خيل پيرغلامان امام حسين(ع) پيوستند ودر اکثر جلسات اين هيئت که در روزهاي
جمعه از ساعت 9صبح الي وقت نماز ظهر و عصر برپا ميشود شرکت مي نمايم.در اخر اين مطلب را بايد بگويم که اکثر مداحان و
نوحه خوانان شهر تبريز دست پرورده ايشان مي باشند چرا که وي در تمامي جلسات هيئت جوانان را تشويق مي کرد تا
در خدمت به آستان مقدس اهل بيت کوشا باشند. و بعد از فوت ايشان آقاي حاج احمد بالائي از مداحان باصفاي شهرتبريز
رهبري و مداحي اين هيئت را بعهده گرفتند.
اصلاحات توسط اينجانب رحيم سهرابي وبلاگ: http://khoban.persianblog.ir
-----------------------------------------------------------
زندگي نامه مرحوم استاد محمد حسين شهريار:
سيد محمدحسين بهجت تبريزي 1285-1367 متخلص به شهريار (پيش از آن بهجت) شاعر ايراني اهل آذربايجان بود که
به زبانهاي فارسي و ترکي آذربايجان شعر سروده است.او در خانواده اي متدين ، کريم الطبع و اهل فضل پا بر عرصه وجود نهاد.
وي در تبريز بهدنيا آمد و بنا به وصيتش در مقبرة الشعراء همين شهر به خاک سپرده شد.
در ايران روز درگذشت اين شاعر معاصر را «روز شعر و ادب فارسي» نامگذاري کردهاند. مهمترين اثر شهريار منظومه
حيدر بابا سلام (سلام به حيدر بابا) است که از شاهکارهاي ادبيات ترکي آذربايجاني بهشمار ميرود و شاعر در آن
از اصالت و زيباييهاي روستا ياد کرده است.
شهريار در سرودن انواع گونههاي شعر فارسي – مانند قصيده، مثنوي، غزل، قطعه، رباعي و شعر نيمايي- نيز تبحر داشتهاست.
از جمله غزلهاي معروف او ميتوان به علي اي هماي رحمت و «آمدي جانم به قربانت» اشاره کرد.
شهريار نسبت به علي بن ابيطالب ارادتي ويژه داشت و همچنين شيفتگي بسياري نسبت به حافظ داشته است.
مجموعه تلويزيوني شهريار که به کارگرداني کمال تبريزي در سال 1384ساخته شده و در آن جلوههايي از زندگي اين شاعر
به تصوير کشيده شدهاست، در سال 1386از طريق شبکه دوم سيما به نمايش درآمد و از جانب مردم مورد استقبال فراوان قرار گرفت.
زندگينامه
شهريار بهسال 1285در شهر تبريز متولد شد. دوران کودکي را در روستاي مادرياش -قيشقورشاق- و روستاي پدرياش -خشگناب-
در بخش تيکمهداش شهرستان بستانآباد در شرق استان آذربايجان شرقي سپري نمود. پدرش حاج ميرآقا خشگنابي نام داشت که
در تبريز وکيل بود. پس از پايان سيکل اول متوسطه در تبريز، در سال1300براي ادامه تحصيل از تبريز عازم تهران شد و در مدرسه
دارالفنون تا سال 1303و پس از آن در رشته پزشکي ادامه تحصيل داد. حدود شش ماه پيش از گرفتن مدرک دکتري بهعلت
شکست عشقي و ناراحتي خيال و پيشآمدهاي ديگر ترک تحصيل کرد. پس از سفري چهارساله به خراسان براي کار در اداره ثبت اسناد
مشهد و نيشابور، شهريار به تهران بازگشت.
در سال 1313که شهريار در خراسان بود، پدرش حاج ميرآقا خشگنابي درگذشت. او بهسال 1315در بانک کشاورزي استخدام و پس از مدتي
به تبريز منتقل شد. دانشگاه تبريز، شهريار را يکي از پاسداران شعر و ادب ميهن خواند و عنوان دکتراي افتخاري دانشکده ادبيات تبريز
را نيز به وي اعطا نمود. در سالهاي 1329تا 1330اثر مشهور خود -حيدربابايه سلام- را ميسرايد. گفته ميشود که منظومه حيدربابا
به 90 درصد از زبانهاي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي ترجمه و منتشر شده است. در تير 1331مادرش درميگذرد.
در مرداد 1332به تبريز آمده و با يکي از بستگان خود بهنام «عزيزه عميدخالقي» ازدواج ميکند که حاصل اين ازدواج سه فرزند -دو دختر به
نامهاي شهرزاد و مريم و يک پسر به نام هادي- ميشود.
شهريار پس از انقلاب 1357شعرهايي در مدح نظام جمهوري اسلامي و مسئولين آن -از جمله روحالله خميني، سيد علي خامنهاي و
اکبر هاشمي رفسنجاني- سرود که اين اشعار پس از مرگ وي انتشار يافتند. وي در روزهاي آخر عمر بهدليل بيماري در بيمارستان
مهر تهران بستري شد و پس از مرگ در 27شهريور1367 بنا به وصيت خود در مقبرةالشعراي تبريز مدفون گشت.
عشق و شعر
وي اولين دفتر شعر خود را در سال 1308با مقدمه ملکالشعراي بهار، سعيد نفيسي و پژمان بختياري منتشر کرد.
بسياري از اشعار او به فارسي و ترکي آذربايجاني جزء آثار ماندگار اين زبانهاست.
منظومه حيدربابا سلام که در سال 1333سروده شدهاست، از مهمترين آثار ادبي ترکي آذربايجاني شناخته ميشود.
گفته ميشود شهريار دانشجوي سال آخر رشته پزشکي بود که عاشق دختري شد. پس از مدتي خواستگاري نيز
از سوي دربار براي دختر پيدا ميشود. گويا خانواده دختر با توجه به وضع مالي محمدحسين تصميم ميگيرند که دختر خود را به خواستگار مرفهتر بدهند.
اين شکست عشقي بر شهريار بسيار گران آمد و با اينکه فقط يک سال به پايان دوره 7 ساله رشته پزشکي ماندهبود،
ترک تحصيل کرد. شهريار بعد از اين شکست عشقي که منجر به ترک تحصيل وي ميشود. بهصورت جدي به شعر روي ميآورد و
منظومههاي بسياري را ميسرايد. غم عشق حتي باعث مريضي و بستريشدن وي در بيمارستان ميشود.
ماجراي بيماري شهريار به گوش دختر ميرسد و همراه شوهرش به عيادت محمدحسين در بيمارستان ميرود.
شهريار پس از اين ديدار، شعري را در بستر ميسرايد. اين شعر بعدها با صداي غلامحسين بنان بهصورت آواز درآمد.
شهريار اين تخلص را از تفألي به ديوان حافظ گرفت و شهريار در تلفظ اصلي شهردار و لقب حاکمان بوده است.
شهريار و عشق به ايران
شهريار در ديوان سه جلدي خود با اشاره به اينکه آذربايجان خاستگاه زرتشت پيامبر است، مردم اين ديار را از نژاد آريا ميداند و
نسبت به اشاعة سخنان تفرقه انگيز که بوي تهديد و تجزيه از آنها به مشام ميآيد، هشدار ميدهد و خطاب به آذربايجان ميگويد:
تو همايون مهد زرتشتي و فرزندان تو
پور ايرانند و پاک آئين نژاد آريان
اختلاف لهجه مليت نزايد بهر کس
ملتي با يک زبان کمتر به ياد آرد زمان
گر بدين منطق ترا گفتند ايراني نه ايي
صبح را خواندند شام و آسمان را ريسمان
شهريار قطعه شعر فوق را «جوش خون ايرانيت» خويش ميداند و ميگويد:
اين قصيدت را که جوش خون ايرانيت است
گوهر افشان خواستم در پاي ايران جوان
شهريارا تا بود از آب، آتش را گزند
باد خاک پاک ايران جوان مهد امان
سيري در آثار
شهـرت شهـريار تـقـريـباً بي سابقه است، تمام کشورهاي فارسي زبان و ترک زبان، بلکه هـر جا که ترجـمه يک قـطعـه او رفته باشد،
هـنر او را مي سـتايـند.
منظومه «حيدر بابا سلام» در سال 1333 منتشر شد واز لحظه نشر مورد استقبال قرار گرفت.
“حـيـدر بابا” نـه تـنـهـا تا کوره ده هاي آذربايجان، بلکه به ترکـيه و قـفـقاز هـم رفـته و در ترکـيه و جـمهـوري آذربايجان چـنـدين بار
چاپ شده است، بدون استـثـنا ممکن نيست ترک زباني منظومه حـيـدربابا را بشنود و منـقـلب نـشود.
اين منظومه از آثار جاويدان شهريار و نخستين شعري است که وي به زبان مادري خود سروده است.
شهريار در سرودن اين منظومه از ادبيات ملي آذربايجان الهام گرفته است.
منظومه حيدربابا تجلي شور و خروش جوشيده از عشق شهريار به مردم آذربايجان است ، اين منظومه از جمله بهترين آثار ادبي
در زبان ترکي آذري است، و در اکثر دانشگاههاي جهان از جمله دانشگاه کلمبيا در ايالات متحدهآمريکا مورد بحث رساله دکترا
قرار گرفته است و برخي از موسيقيدانان همانند هاژاک آهنگساز معروف ارمنستان آهنگ جالبي بر آن ساخته است.
-------------------------------------------------
زندگينامه شاعر اهل بيت : مرحوم محمد حسين جنتي مقام متخلص به صحاف تبريزي
مرحوم صحاف در سال 1290 شمسي در شهر تبريز بدنيا آمد دوران کودکي را در
مکتبخانه هاي معروف تبريز به آموختن ادبيات کلاسيک پرداخت در محضر حضرات
آيات عظام:شهيدي و خطيبي و استاداني همچون: اسماعيل اميرخيزي حسن اميد و
صفوت .
در سن 14سالگي به سرودن شعر پرداخت به طوري که در اندک زماني استعداد وي
مورد اعجاب عموم قرارگرفت. علاقه زيادي که وي به اهل بيت و امام حسين (ع)داشت
موجب شد واقعه جانسوز کربلا را به اشعار کشيد و اولين کتاب خود را با نام:
کوکب المصائب به همت مرحوم نوبهار انتشار داد که بي اندازه مورد توجه و استقبال
عموم قرار گرفت. سپس به نشر کتبي مانند : گلشن شهداء و دهه عاشورا و رهروان
حقيقت با مقدمه مرحوم استاد شهريار پرداخت و در اندک زماني اين کتابها نيز ناياب شد.
مرحوم صحاف عمر پربرکت خود را در راه ترويج اسلام و اهل بيت سپري نمود و در
سال 1362 شمسي به سراي جاويد شتافت.
پيکر مطهر وي با شکوه و جلال از سوي مردم تبريز تشييع و در قبرستان ستارخان منطقه
سرخاب تبريز به خاک سپرده شد. برادرانش مرحوم آقاي حاج حسن قمري بنيانگذار کتابخانه
فردوسي و جناب سرهنگ دکتر بزمي جراح نامدار آذربايجان بوده و تنها فرزند ذ کور ايشان
آقاي احد صحاف يادگار وي مي باشد.
نويسنده:رحيم سهرابي
منبع : http://khoban.persianblog.ir/
منبع اصلي: کتاب گلشن شهداء –انتشارات فخر آذر تبريز –چاپ دوم سال 1388 ه.ش
--------------------------------------
زندگينامه شاعر اهل بيت: مرحوم حسين شاني اهل تبريز:
وي عاشق معشوق بزرگوار خود يعني امام حسين (ع)بودو عقيده اش اين بود "مگر عاشق جانان عاشق دنيا هم
ميشود".
مرحوم استاد شاني گر چه از آغاز کودکي تا پايان زندگي همواره با تنگدستي و سختي معيشت روبرو بود و هيچ
گاه روي خوشي و آسايش را نديد اما انسان وارسته اي بود که ساده زيست و عاشق مرد.
هيچ کس اورا آن طور که بايد بشناسد نشناخت و يا با شناخت ساده اي از او گذشت. اين بي مهري ها و
بي توجهي ها ي مردم او را وادار به ترک شهر و ديار خود(تبريز) نمود و رحل اقامت در ديار عاشقان يعني مشهدالرضا
بيافکند و در همانجا به استخدام يکي از کارخانجات قند آن شهر در آمد.
چون کار ايشان يکي از کارهاي سخت و زيان آور بود سخت مريض ميشود که اکثرا در تخلص اشعار خود
بارها شفاي خود را از مراد خويش خواسته بود.
آ ن استاد گرانمايه حدود 35 يا 40 سال در دوران زندگانيش واقعا انسان زيست و بالاخره در تاريخ 29 ذ يقعده الحرام
1369هجري قمري برابر با 1326 شمسي عاشقانه داعي حق را لبيک گفته به لقاي معشوقش شتافت
او همچنين آرزو داشت که شاهد چاپ و نشر آثار ارزشمند خود باشد. ولي افسوس اين امر مهم به علت
تهيدستي ممکن نشد.از اين رو نوشته هاي آن استاد فرزانه فقيد دست به دست شده و هر کسي هم نسخه از
شعر اورا داشت يا پيش خود نگه مي داشت و يا دوست نداشت به کسي ديگر يا مداح ديگري عرضه نمايد
تا در مجالس يا محافل عزاداري امام حسين (ع) مورد استفاده قرار گيرد.
لذا توفيق الهي نصيب اينجانب (سيد علي اکبر صدرالديني )مدير انتشارات منشور تبريز شد تا با استعانت از درگاه خداوند
اثر ارزشمند آن شاعر شهيرمرحوم حسين شاني را مجددا پس از دو بار چاپ به وسيله ناشران قبلي که پر از اغلاط املايي بود به صورت
آبرومندانه اي با زحمات زياد پس از تصحيح و همچنين با
ملحقات تعدادي از اشعار پراکنده آن مرحوم به چاپ رسانده و در دسترس عموم علاقه مندان و مداحان بزرگوار حضرت ابا عبدالله قراردهم
تا شايد در دنياي آخرت توشه اي باشد.
نويسنده : رحيم سهرابي از تبريز
منبع : http://khoban.persianblog.ir
منبع اصلي : کتاب : کليات ديوان مرحوم استاد فرزانه حسين شاني جلد اول و دوم –انتشارات منشور تبريزسال 1386
-------------------------
+ نوشته شده در یکشنبه پنجم شهریور ۱۳۹۱ ساعت 19:4 توسط رحیم سهرابی
|
دانلود نرم افزارهای کاربردی و علمی وادبی و هنری